ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਮੁਖੀ ਉੱਤੇ ਮੁਕਦਮਾ ਦਰਜ

ਬਠਿੰਡਾ ਕੋਤਵਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਜ਼ਬਾਤ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਧਾਰਾ 295-ੲੇ ਤਾਜ਼ੀਰਾਤੇ ਹਿੰਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨੰਬਰ 262 ਮਿਤੀ 20 ਮੲੀ, 2007 ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ 14 ਅਤੇ 15 ਮੲੀ, 2007 ਨੂੰ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ 7 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੰਥਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗੲੇ ਸਨ, ਦੇ ਸਬੰੰਧ ਵਿਚ ਥਾਣਾ ਕੋਤਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ 8 ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲੲੀ ਜੂਡੀਸ਼ੀਅਲ ਰਿਮਾਂਡ ’ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਇਥੇ ‘ਅਜੀਤ’ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ’ਤੇ ਇਹ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ: ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਸ ਦਰਜ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਲਾਬਤਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਰਗਾ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਾਂਗ ਰੂਹਾਨੀ ਜਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਇੰਸਾ’ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਘੋਰ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਸ: ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾੲੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ, ਇਸ ਲੲੀ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਤ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾੲੀ ਨਾਲ ਦੰਗੇ ਫਸਾਦ ਭੜਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਆਪਸੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਾੲੀਚਾਰਕ ੲੇਕਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਠਿੰਡਾ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ 295-ੲੇ ਤਾਜ਼ੀਰਾਤੇ ਹਿੰਦ ਅਧੀਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੈਟਰਪੈਡ ’ਤੇ 17 ਮੲੀ, 2007 ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋੲੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲੲੀ 20 ਮੲੀ, 2007 ਤੱਕ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ

5 ਮਈ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ‘ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਜੋਕੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵ’ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਭਖਵੀਂ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ- ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ।

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ‘ਰਹੱਸ’ ਰਹੀ। ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀਆਂ-ਦੇਵਤੇ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ‘ਰਿਗ ਵੇਦ’ ਦੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਕਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਸੂਕਤ ਵਿਚ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਬੀਲਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਵਹਾਉ ਜ਼ਰਾ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੈ-ਹੀਣ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵੇਲੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮਾਂ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਮਜ਼੍ਹਬ ਪੈਦਾ ਹੋੲੇ, ਕਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਰਹੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਤਿਗਾਮੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਇਹੋ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਬਣੀਆਂ। ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਅਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਫੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਗੲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਹੋ ਅਰਬ ਜਗਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਬੀਲੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਲੜਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਅਲੱਗ ਸੀ। ਕਬੀਲੇ ਵੀ ਲੜਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ। ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋੲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁ-ਦੇਵਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਇਕ ਖੁਦਾ’ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਖ਼ੁਦਾ ਸਭ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਹੈ। ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ। ਖੁਦਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਭ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਇਸ ਇਕ ਖੁਦਾ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰੇ। ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਅਸਲੀ ‘ਬੰਦਾ’ ਹੈ। ਇਹ ‘ਬੰਦਾ’ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇੰਜ ਹੀ ਖੁਦਾ, ਰੱਬ, ਹੁਕਮ, ਰੂਹ, ਰਜ਼ਾ, ਬੰਦਗੀ, ਫਰਿਸ਼ਤਾ, ਸ਼ੈਤਾਨ, ਦੋਜ਼ਖ਼, ਜਹੱਨਮ, ਪੈਗੰਬਰ, ਕਿਤਾਬ, ਕਲਮ ਆਦਿ ਦਰਜਨਾਂ ਸ਼ਬਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆੲੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਅਰਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਮਾਤ ਹੋਣ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸਲਾਮੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੋ ਕੇ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਵੀ ਖੜ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਗਰੀਬ ਵੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਈਅਤ ਇਕ ਹੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੀ। ਇਸਲਾਮ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਰਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁਝ ਹੀ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੋਮ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਯੂਨਾਨ, ਇਟਲੀ, ਫਰਾਂਸ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗੲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਜ ਹੀ ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉਤਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਮਿਸਰ, ਸੁਡਾਨ, ਮਰਾਕੋ, ਟਿਊਨਿਸ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਰਬ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲੰਘ ਕੇ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਗੲੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਦੇਵਵਾਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਿਰਨ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਪਰ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਵਧਾੲੇ ਵੀ। ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਫੜ ਕੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਫੌਜਦਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਜਿਤਦੇ ਗੲੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਦੇ ਗੲੇ। ਬਾਬਰ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਫੌਜਾਂ ਜੋੜਦਾ 1526 ਈ: ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ, ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸੀ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵੇਲੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਲਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕਦੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵੇਲੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੱਕਾ ਬਾਗ ਅਤੇ ਚਹਾਰ ਬਾਗ (ਚਾਰ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ) ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬਾਗਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਰ ਦੇ ਭੈਅ ਵਧਾੲੇ ਵੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੀਅਤ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੀ ਸੀ। ਸਭ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਖੋਂਹਦੇ ਰਹੇ। ਪਿਉ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰ ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਗਲੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਟਿਕ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠੇ। ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਕਬਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਮਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੇ ‘ਮਜ਼੍ਹਬ’ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਕੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ, ਮਹਾਭਾਰਤ, ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ‘ਛੇ ਦਰਸ਼ਨ’ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਤੇ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਿਚਿੱਤਰ ਮਿਸਾਲ ਹਨ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਜੇ ‘ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ’ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਪੱਧਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰਵਾਦ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਰਣ-ਵੰਡ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਖੱਖੜੀਆਂ-ਖੱਖੜੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਹੀ ਦੇਰ ਸੀ, ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਆਚਾਰੀਆ ਰਾਮਾਨੁਜ, ਮਾਧਵਾਚਾਰੀਆ ਤੇ ਨਿੰਬਾਰਕਾਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਉਂ ਰਿੜਕਿਆ। ਅਦਵੈਦਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਘਟਿ-ਘਟਿ ਵਿਚ ਹੈ। ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਜਲੌਅ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਘਟਾੲੇ ਨਹੀਂ।
ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੁਜਾਰੀ ਜਮਾਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੜਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
ਸੱਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਖਹਿ ਮਰਦੇ ਬਾਹਮਣ ਮਉਲਾਣੇ।
-ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ
ਜਾਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਪਰੋਂ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਹਰ ਧਿਰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਅਸਲੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਕਈ ਮਜ਼੍ਹਬ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਰ ਭੈ-ਭੀਤ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਖੁਦਾ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ‘ਬ੍ਰਹਮ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਿਚ ਹੈ’ ਅਪਣਾ ਲੲੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗੲੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ‘ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ’ ਸਤਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਹੈ। ਮੈਂ, ਤੂੰ, ਉਹ ਵਿਚ ਉਹ ਹੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਰੱਬ ਦੋ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਹੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਦੋ ਨਾਂਅ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਰਹੱਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਮੌਲਾਣੇ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਕਿਰਤੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਆਪਣੇ ਨਿਰਵਾਹ ਲਈ ਕਿਰਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਲਿਵ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤੀ ਔਖੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਮੈਂ ਤੂੰ ਤੇ ਉਹ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਜੋਤਿ ਦੇਖਦਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਜੋਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਭਗਤੀ ਕੀਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਧਰਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮਾਨਵ-ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਦੇ ਓਹਲੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ੲੇਕਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸੋਝੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸਲੀ ਸਿੱਖੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਿਰਪੱਖ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ‘ਸੰਤਾਂ’ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਥਾਵਿਆਂ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਉਟਿਆਂ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ‘ਧਰਮ’ ਨੂੰ ਕਿਰਤੀ ਦਾ, ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ‘ਮਾਰਗ’ ਬਣਾਇਆ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੱਪ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸਲਾਮ ਜਮਾਤੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਉੱਤੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵੀ ਜਮਾਤੀ ਧਰਮ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੀੜਤ ਜਨਤਾ ਰੱਬ ਵੱਲ ਨਾ ਦੇਖਦੀ ਰਹੇ। ਪੀੜਤ ਜਨਤਾ ਸੰਗਠਤ ਹੋਵੇ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜਦੋਂ ਉਦਾਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੇ ਤਾਂ ਹਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਗੲੇ। ਇਹ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਸਲੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹੱਲ ਲੱਭ ਲੈਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਕੋਈ ਛੋਟੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾ ਲਿਆ ਸਕੇ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਈ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਰ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਇਆ। ਰੱਬ ਨੂੰ ਰਹੱਸ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੀੜਤ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਡੰਗੋਰੀ ਬਣਾਇਆ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਬਣਾਇਆ
(ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਅੱਗੇ)

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਬਣ ਗੲੇ। ਰਹੇ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ। ਰਹੇ ਕਿਰਸਾਨ। ਰਹੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਜਮਾਤੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ੲੇਨੀ ਤਿੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ੲੇਨਾ ਸਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸੌ ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਢਾਕੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਕਾਬਲ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਜੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੀੲੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ‘ਸਿੱਖ’ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਕਾਲ-ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਸੱਠ ਕੁ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ (ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਮੇਤ) ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ੲੇਨੇ ਚੇਤੰਨ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਗਰ ਵੀ ਵਸਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਸਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਆ ਬੈਠੇ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਸਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਸਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ, ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਸਾਇਆ। ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਵਸਾੲੇ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲਹਿਰ ਰਿਆਇਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, ਤਾਂ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਲੋਕ ਬੌਖਲਾ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੁਜਕਿ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਬਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੀ ਦੁਕਾਨ (ਦੁਕਾਨਿ-ਦਰੋਗ਼) ਆਖਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਪਹਿਨ ਲਈ। ਫੌਜ ਰੱਖ ਲਈ। ਇਸ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੰਗ-ਢੰਗ ੲੇਨੇ ਬਦਲ ਗੲੇ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਲਿਖਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਮ ਸਿੱਖ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਸਾਜ ਲਿਆ।
ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾੲੇ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੀ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹੇ। ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹੇ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸਭ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਇਕ ਅੱਖ’ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ‘ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਾ’ ਸੀ।
ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਰਿਗ ਵੇਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸਮੁੱਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਸਦਾ-ਬਹਾਰ ਫੁੱਲ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ (activist) ਲੋਕ ਬਣਾਇਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨ ਲਈ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। 1917 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਰਲੇ ਸਭ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋੲੇ। ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਹੱਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਲੜਨ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਮਾਰਕਸ ਤੇ ਲੈਨਿਨ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਸਬੰਧੀ ਕਰਵਾੲੇ ਗੲੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸੇਗਾ ਉਹ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਹਿਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ।

ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ।
(ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ)

ਅੱਜ ਫੁਟਕਲ (19 ਮਈ 2007) - ਸਿੱਖ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ

ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ’ਚ ਅਨੇਕਾਂ ਡੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ

ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਖਫ਼ਾ ਹੋੲੇ ਡੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 50 ਮੈਂਬਰ ਅੱਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗੲੇ। ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਡੇਰਾ ਪ੍ਰਮੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਰਸਾ ਡੇਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂਸਰ ਮੋਡੀਆ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਗੁਰੂਸਰ ਮੋਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਸੰਚਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਭੇਸ ਬਣਾ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਵਰਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਿਸ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਪਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਗੁਲਜਾਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਪਾਰੋ ਪਤਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਨਾਮ ਕੌਰ ਪਤਨੀ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੂਰਤਗੜ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੲੇ ਜਿੱਥੇ ੳੁਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗੲੇ। ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਸ: ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਸਤਨਾਮ ਕੌਰ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਤਿੰਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ 19 ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਹੋੲੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਪਰਤ ਆੲੇ। ਉਕਤ ਪਰਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ। ‘ਅਜੀਤ’ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਤਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਟਿੰਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਰੀਬ ਦੋ ਦਰਜ਼ਨ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਡੇਰਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਪਰਤਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਕ ਸਮੂਹਿਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਮੋਟੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ 70 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲਾਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਧਾਰਾ 144 ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੁਰੂਸਰ ਮੋਡੀਆ ਸਥਿਤ ਨਿਵਾਸ ’ਤੇ 10 ਮੈਂਬਰੀ ਗਾਰਦ ਤੈਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ’ਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਵਾਧੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ 10 ਵਧੀਕ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ 8 ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭਰੋਸਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਲਾਇਨ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਫਲੈਗ ਮਾਰਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਖੇਤਰ ’ਚ ਅਮਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਖਆ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਟੀਟੀ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਮੰਗਿਆ।
ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਿੰਨ-ਸੀ ਤੋਂ ਡੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੱਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਅੱਜ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗੲੇ। ਸ: ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆੲੇ ਛੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਨਾਨਕ ਦਰਬਾਰ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੇ। ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗੲੇ।

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਨ
ਦੀਨੀ ਮਰਕਸ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਮ ਮੌਲਾਨਾ ਹਬੀਬ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਸਾਨੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਸਰਸਾ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਸਿੱਖ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵਿਖੇ ਜੁੰਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਉਪਰੰਤ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦਭਾਗਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਜਾਮ-ੲੇ-ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਾਮ-ੲੇ-ਹੈਵਾਨੀਅਤ ਪਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਰਬਤ ਪੀ ਕੇ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੲੇ ਹਨ। ਮੌਲਾਨਾ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠਕੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਉਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਹੀ ਇਮਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਰ ਬੁਧੂ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗਨੀ ਖਾਨ ਨਬੀ ਖਾਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਕੌਮ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈ।

ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ

"ਪੰਜਾਬ ਜਿਉਂਦਾ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ"
ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰਚੇ ਸਵਾਂਗ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੰੁਚਾੳੁਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭੜਕਾਊ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸਰਬ ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਜਿੱਥੇ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਭੰਡਿਆ ਗਿਆ, ੳੁੱਥੇ ਰਾਜ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਲਗਭਗ ਪੌਣੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਮਨ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਅਮਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਡੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈਆਂ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਸਲੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਇਕ ਮੱਤ ਸਨ ਕਿ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਤੇ ਅਮਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਇਕ ਮਤੇ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ, ਸੰਗਠਨਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ੳੁਹ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ 22 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੀ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਸਰਬ ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ‘ਪੰਜਾਬ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਸਹੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ’ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਹਿਰੀ ਠੇਸ ਦੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੜਕਾਊ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਤੇ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਭੜਕਾਹਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਅਮਨ ਤੇ ਫ਼ਿਰਕੂ ਭਾਈਚਾਰਕ ੲੇਕਤਾ ’ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ੳੁਕਸਾਹਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਜ ’ਚ ਅਮਨ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਬਾਦਲ ਨੇ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਲੀਹਾਂ ਤੋਂ ੳੁੱਪਰ ੳੁੱਠ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਅਮਨ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ੳੁੱਦਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ ਦੀ ਨੇਤਾ ਬੀਬੀ ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ, ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਨੇਤਾ ਡਾ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਦਿਆਲ ਤੇ ਮਾਰਕਸੀ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰੋ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। ‘ਅਜੀਤ’ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਸ: ਬਾਦਲ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਚਰਨ ਬੈਂਸ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹੇ ਗੲੇ ਮਤੇ ਵਿਚਲੀ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ’ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਹਿਸ-ਵਿਚਾਰ ਹੋਈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ’ਤੇ ੳੁਹ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗੲੇ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮਤੇ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ‘ਸਵਾਂਗ’ ’ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਿੱਖ਼ਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਬਹਿਸਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਨਕਲ’ ਸ਼ਬਦ ਮਤੇ ’ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋੲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ’ਚ ਸ: ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਸ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ, ਕੈਪਟਨ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਥੇਦਾਰ ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਸ: ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਤੇ ਪ੍ਰੋ: ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸ: ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੂਲੋ, ਬੀਬੀ ਭੱਠਲ, ਸ੍ਰੀ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ, ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੋ: ਰਜਿੰਦਰ ਭੰਡਾਰੀ, ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਾਲੀਆ ਤੇ ਬਲਰਾਮਜੀ ਦਾਸ ਟੰਡਨ, ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਵੱਲੋਂ ਡਾ: ਦਿਆਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਮਰੇਡ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਂਬਰ, ਮਾਰਕਸੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ, ਬਸਪਾ ਵੱਲੋਂ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਰੀਮਪੁਰੀ, ਐਮ. ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਵੱਲੋਂ ਕਾਮਰੇਡ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਭੰਗੂ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ: ਰਵੀਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੇ ਟਕਸਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ੳੁਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ। ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਰੋਸ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ੳੁਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ੳੁਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ 70 ਮੁਲਕਾਂ ’ਚ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡੇ ਗੲੇ ਇਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੋਟ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ ਨੰਗੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਖਾਵੇ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਅਪਣਾੲੇ ਗੲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

(ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ)

ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੜ੍ਹਾੲੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ

ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੜ੍ਹਾੲੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ

ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੲੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਇਹ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਉਹ ਕੀ ਪੜ੍ਹੇ, ਕੀ ਕਰੇ? ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਪਰੰਤ ਅਪਣਾੲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੋਰਸਾਂ ਸਬੰਧੀ ਲੲੇ ਸੰਜੀਦਾ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਭਵਿੱਖ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਗਲੇਰੇ ਪੰਧ ’ਤੇ ਪਾਉਣ ਲੲੀ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਅਗਵਾੲੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਲਿਆ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਜਾਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸਵੀਂ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੰਧ : 1. ਵਿਗਿਆਨ, 2. ਕਾਮਰਸ, 3. ਆਰਟਸ (ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼)
ਵਿਗਿਆਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਡੀਕਲ-ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਲਾਜੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। +2 ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ, ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਕ, ਹੋਮਿਓਪੈਥੀ, ਯੂਨਾਨੀ ਜਾਂ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾੲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ, ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ, ਨਰਸਿੰਗ, ਫਿਜ਼ੀਓਥਰੈਪਿਸਟ, ਲੈਬ. ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ\ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ) ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 5 ਸਾਲਾ ਵਕਾਲਤ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ-ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲੲੀ +2 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲੲੀ ਚੋਣ ਦਾ ਅਸੀਮ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ +2 ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ :
• ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ\ਨੇਵਲ ਅਕੈਡਮੀ • ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ 4 ਸਾਲਾ ਡਿਗਰੀ • 5 ਸਾਲਾ ਵਕਾਲਤ ਡਿਗਰੀ • ਖੇਤੀਬਾੜੀ • ਹਵਾੲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ • ਫਿਲਮ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਫਾਰਮੇਸੀ • ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ. ਡਿਗਰੀ।
ਕਾਮਰਸ-ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਸਟੱਡੀ, ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ, ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਸਟੈਟ ਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ, ਮਾਡਰਨ ਆਫਿਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਟੈਟਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ +2 ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੀ. ੲੇ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਬੀ. ਸੀ. ੲੇ., ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਜਾਂ ਆਨਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬੀ. ਕਾਮ. ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਰਟਸ (ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼)-ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਉਪਰੰਤ ਸਾਹਿਤ, ਇਤਿਹਾਸ, ਫਲਸਫਾ, ਭੂਗੋਲ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਗੀਤ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਗਣਿਤ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ +2 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ :
• ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ • ਮਰਚੈਂਟ ਨੇਵੀ • ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ • ਡਰਾਇੰਗ • ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ।
ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਉਪਰੰਤ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਨਿਕਲਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਰੇਲਵੇ • ਥਲ ਸੈਨਾ, ਹਵਾੲੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ • ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ • ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ • ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ • ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ • ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ।
ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਉਪਰੰਤ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜੇ. ੲੀ. ਟੀ. ਦੁਆਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ 3 ਸਾਲਾ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੋਰਸ :
• ਨਕਸ਼ਾ ਨਵੀਸ • ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਮਾੲੀਕਰੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ • ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ • ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾੲੀਨ • ਲੈਦਰ-ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਗਾਰਮੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਕੰਟਰੋਲ • ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ • ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਂਡ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸ • ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (ਫਰਿੱਜ ਤੇ ੲੇਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ) • ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਪਲਾਸਟਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਫਾਰਮੇਸੀ • ਟੈਕਸਟਾੲੀਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਟੈਕਸਟਾੲੀਲ ਡਿਜ਼ਾੲੀਨ • ਆਟੋਮੋਬਾੲੀਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਆਦਿ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿਚ ਉਕਤ ਡਿਪਲੋਮੇ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ 58 ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀਆਂ 15145 ਸੀਟਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇ. ੲੀ. ਟੀ. ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 19 ਸਰਕਾਰੀ ਬਹੁਉਦੇਸ਼ੀ ਕਾਲਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 6 ਕਾਲਜ ਲੜਕੀਆਂ ਲੲੀ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ, ਵਿਚ ਵੀ ਉਕਤ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾੲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪਾਲਿਸੀ ਅਧੀਨ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ 1986 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗੲੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਲੲੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 345 ਸਕੂਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਵਲ 255 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ-
ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ-• ਸਰਵੇਅਰ ਤੇ ਐਸਟੀਮੇਟਰ • ਰੋਡਜ਼ ਤੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਵਾਟਰ ਸਪਲਾੲੀ ਐਂਡ ਸੈਨੇਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਘੜੀਆਂ ਤੇ ਕਲਾਕ ਰਿਪੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ (ਡੋਮੈਸਟਿਕ) • ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਵਾਇਰਿੰਗ • ਸ਼ੂਗਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ • ਰੂਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਆਟੋਮੋਬਾੲੀਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ • ੲੇਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਐਂਡ ਰੈਫਰੀਜਰੇਟਰ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ-• ਫਸਲ ਉਤਪਾਦਨ • ਡੇਅਰੀ • ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ • ਫਰੂਟ ਪੈਰੀਵੈਨਸ਼ਨ • ਪੋਲਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰ ਪਾਲਣ • ਮੱਛੀਆਂ
ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ-• ਡੈਂਟਲ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਮੈਡੀਕਲ ਲੈਬ ਅਸਿਸਟੈਂਟ • ਡਿਪਲੋਮਾ-ਇਨ-ਫਾਰਮੇਸੀ • ਨਰਸਿੰਗ • ਐਕਸ-ਰੇ-ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਨਜ਼ਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ।
ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ-• ਬੇਕਰੀ ਐਂਡ ਕਨਫੈਕਸ਼ਨਰੀ • ਕਰੈਚ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ • ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਗਾਰਮੈਂਟ ਮੇਕਿੰਗ • ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ।
ਹਿਊਮੈਨਟੀਜ਼-• ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ-1. ਆਫਿਸ ਅਸਿਸਟੈਂਟਸ਼ਿਪ, 2. ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾੲੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਰਸ : 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੋਰਸ-• ਡਾਟਾ ਐਂਟਰੀ ਉਪਰੇਟਰ • ਆਟੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ਨ • ਪਲੰਬਿੰਗ • ਪੇਂਟਰ • ਕਰੈਚ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ।
ਇਕ ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ-• ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ੳੁਪਰੇਟਰ • ਵੈਲਟਰ • ਆਰਚੀਟੈਕਚਰ ਸਹਾਇਕ • ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ • ਪੰਪ ਮਕੈਨਿਕ • ਕਾਰਪੇਂਟਰ • ਹੇਅਰ ਐਂਡ ਸਕਿੰਨ ਕੇਅਰ • ਫਲਾਂ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ • ਸਟੈਨੋਗ੍ਰਾਫੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ)
2 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ-• ਫਿਟਰ • ਟਰਨਰ • ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ • ਮਕੈਨਿਕ • ਡੈਂਟਲ ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ਨ • ਆਟੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ਨ • ਵਾਇਰਲੈਸ ਉਪਰੇਟਰ • ਮਸ਼ੀਨਿਸਟ ਗਰਾੲੀਂਡਰ • ਨਕਸ਼ਾ ਨਵੀਸ (ਸਿਵਲ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ) • ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਮਕੈਨਿਕ • ਫਰਿੱਜ ਤੇ ੲੇਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਮਕੈਨਿਕ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾੲੀਵੇਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਮਕੈਨਿਕ, ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ, ਲੱਕੜ ਮਿਸਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੰਮ ਅਪਣਾ ਕੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋੲੀ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

-
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ
ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸ: ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਰੂਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਕੈਰੀਅਰ ਕੋਰਸਿਜ਼, ਬਸੀ ਗੁੱਜਰਾਂ, ਰੂਪਨਗਰ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ

ਪੇਂਡੂਆਂ ਲੲੀ ਰਾਖਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਪਿਛਲੀ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਸਮੇਂ ਨਿਰੋਲ ਮੈਰਿਟ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਭਰਤੀ ਵਿਚ ਸਿੱਧੀ ਵੱਢੀ-ਖੋਰੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ ਅਤੇ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆੲੀਆਂ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੱਕਦਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗੲੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਭਰਤੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰੱਸੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਖੁਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੈਰਿਟ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਹਾਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਿਆਂ ਲੲੀ ਕੋੲੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਕਾਲੀ-ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਾਅਦੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਦਿਹਾਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲੲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੁੱਡਾ ਸਰਕਾਰ ਵਾਂਗ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲੲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਰਿਟ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣ ਦਾ ਕੋੲੀ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਠ-ਦਸ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਡਿਗਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਬਣਾੲੀ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਹੋੲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾੲੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ

-
ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ

ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਵੇ

ਜਦੋਂ ਕੋੲੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜਸ਼ਨ ਹੀ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਆਪੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ’, ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗੲੀ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਕਥਨ ਵਿਚ ਸਚਾੲੀ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਕੲੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਖਾਵਾਂ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਨੀਮੂਨ ਵਾਲਾ ਵੇਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2007 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਾਟਰ ਟਰਮਿਨੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 5 ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਟਾ-ਦਾਲ ਸਕੀਮ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੁੱਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵੀ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਉਛਾਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਫਿਰ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਡੇਰਾ ਵਿਵਾਦ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਕਿੰਤੂ-ਪੰ੍ਰਤੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦੇ ਇਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਭਾੲੀਚਾਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਠੇਸ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋੲੇ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਚ ਟਕਰਾਅ ਰੋਕਣ ਲੲੀ ਢੁਕਵੀਂ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਬੱਚਤ ਅਜੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਹੋ ਗੲੀ ਕਿ ਇਸ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਕੋੲੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਗੲੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਭੜਕਾਊ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਸੂਹੀਆ ੲੇਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਨਾਕਾਮੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਠਹਿਰ ਕੇ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੇ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਚ ਪਾੲੇ ਜਾਂਦੇ ਢਿੱਲੇਪਣ ਦੇ ਅਕਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆੲੀ. ੲੇ. ਐਸ. ਅਤੇ ਪੀ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਪੱਧਰ ਦੇ ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੀ ਨੇਪਰੇ ਨਾ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਢਿੱਲੇਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾੲੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆ ਵਿਚ ਛਿੜੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਲਟਕਾਅ ਵੀ ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਸਕੀ। ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋੲੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕੀਤੀ ਗੲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕੋੲੀ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਜੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 100 ਦਿਨ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋੲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਲੲੀ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਲਗ ਹੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਕਸ, ਇਕ ਫੁਰਤੀਲੀ, ਠੋਕਵੀਂ, ਬਹੁਤ ਕਾਰਜ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਿਹਾ। ਸਿਆਸੀ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਰਵਾੲੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਕਾਂਗਰਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾੲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਰੌਲੇ-ਗੌਲੇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਹ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਕੲੀ ਥਾੲੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੋਟਾਂ ਪੱਖੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਾ-ਲਊ ਕਾਰਵਾੲੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਇਕ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਨਕੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿੜਾਂ ਕੱਢਣ ਲੲੀ ਦੱਬੇ ਮੁਰਦੇ ਕੱਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਇਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਦਲਾ-ਲੳੂ ਕਾਰਵਾੲੀਆਂ ’ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ
ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਛਿੜੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਉਭਾਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ, ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋੲੀ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਧਰਮਾਂ, ਵਰਗਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਕੌੜੀ ਸਚਾੲੀ ਵੀ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆੲੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ, ਫਿਰਕਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਭੜਕ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਜਾਂ ਅਕੀਦੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ੲੇਨੀ ਵਧ ਗੲੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕੋੲੀ ਵੀ ਰੁਖ਼ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ’ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਿੱਖ ਭਾੲੀਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦੇ ਮੋਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋੲੀ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪੁਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋੲੀ ਵੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਰਜ਼ੀ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਉਲਝਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਭਾਵ ਕੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੁਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਣ ਲੲੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲੲੀ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾੲੀਚਾਰੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਰੋਸ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾੲੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਕੀ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਨਿਕਲਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਅਸਾਰ ਬਣਾਉਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ? ਕੀ ਇਹੀ ਵਿਰੋਧ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਇਕੱਠਾਂ ਜਾਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਸਹੀ ਪੱਖ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੋਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਕੌਮ ਜਾਂ ਭਾੲੀਚਾਰੇ ਦਾ ਫੌਰੀ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਪੱਖੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਦਮ ਚਾਲ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰੀ ਅਤੇ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋੲੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਬਾਦਲ ਦਾ ਸੰਜਮ ਬਨਾਮ ਸਿਆਸੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼
1978 ਵਿਚ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਵਾਪਰੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋੲੇ ਮਨਹੂਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਕੌੜੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸ: ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲੲੀ ਜੋ ਸੰਜਮ ਭਰਪੂਰ ਵਤੀਰਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਇਸ ਨਾਲ ਸ: ਬਾਦਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗਤ ਮਿਲੀ ਹੋੲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੰਕੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋੲੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਜਮ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਅਮਨ ਅਤੇ ਭਾੲੀਚਾਰਾ ਬਣਾੲੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਕੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਕਪਾਸੜ ਅਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਭੜਕੇ ਹੋੲੇ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋੲੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾੲੇਗਾ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਡੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾੲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਖਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬਾਦਲ ਵਿਰੋਧੀ ਧੜੇ ਜਾਂ ਗਰਮਖਿਆਲੀ ਗੁਟ ਵੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤੂਲ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਉਲਝਾਅ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਸਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ: ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਅੱਗ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੇਕ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਯਾੲੀ ਹੋਵੇ।

-
ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚੋਂ